Bedankt, maar nee bedankt, VS

Jarenlang werden de digitale tools van een organisatie gekozen op basis van twee vragen: welke is de beste, en wat kost het. Redelijke vragen. Maar de afgelopen jaren heeft een derde vraag zich opgedrongen, en die wordt niet meer gesteld door de IT-afdeling, maar door de raad van bestuur: wie heeft eigenlijk de controle over onze data en onze systemen?

Op die vraag is het antwoord voor de meeste Europese organisaties ongemakkelijk. De controle ligt grotendeels bij leveranciers die onder een andere wetgeving vallen.

Van beste functionaliteit naar beste controle

Wat de afweging heeft veranderd, is niet de techniek, maar de wetgeving. Amerikaanse wetgeving kan Amerikaanse bedrijven verplichten om data af te staan die ze beheren, zelfs als de servers in Europa staan, terwijl de Europese gegevensbeschermingsregels eisen dat diezelfde data worden beschermd. Een Europese organisatie met gevoelig materiaal bij een Amerikaanse cloudgigant staat dus met één been in elk regelgevend kader, en die benen trekken in tegengestelde richtingen.

Voeg daar de handelspolitieke schommelingen van het afgelopen jaar aan toe, waarbij digitale diensten onderhandelingsmunten zijn geworden, en de conclusie ligt voor de hand: jurisdictie, bestuurbaarheid en strategische afhankelijkheid horen nu thuis in dezelfde kolom als prijs en functionaliteit wanneer er tools worden gekozen.

Dit is niet anti-Amerikaans, net zomin als een brandverzekering een uiting van wantrouwen is tegenover je huis. Digitale soevereiniteit is hetzelfde als robuustheid: in staat zijn om te blijven leveren, ook als de buitenwereld verandert. Behoud de samenwerkingen, maar zorg ervoor dat het belangrijkste op eigen benen staat.

De AI-vraag is dezelfde vraag, maar groter

Op dit moment herhalen veel organisaties de fouten van de cloudreis, maar dan met AI en in een hoger tempo. Medewerkers plakken klantgegevens, personeelszaken en conceptcontracten in AI-diensten die onder een andere wetgeving vallen, omdat die diensten goed en gratis zijn en omdat niemand een alternatief heeft aangeboden. Elk geplakt stukje is een klein besluit over jurisdictie waar de leiding nooit over heeft beslist.

Het was precies die vraag waarvoor we EuroWork hebben gebouwd om een antwoord te kunnen geven. Alle verwerking vindt plaats binnen de EU: zowel de database als de applicatie draaien in Frankfurt, in dezelfde datacenterregio, en dat staat openlijk verklaard in de dienst, niet in een bijlage die iemand moet opzoeken. Elk AI-antwoord is gemarkeerd als AI-antwoord, zoals de EU AI-verordening vereist. De kosten zijn zichtbaar naast het antwoord terwijl het werk loopt. En wat jullie maken, is van jullie: documenten en logs kunnen worden gedownload in open formaten, want een exitplan moet er zijn voordat je het nodig hebt, niet pas in woede worden opgesteld achteraf.

Wat jij als leidinggevende nu al kunt doen

Drie dingen, en geen daarvan vereist een consultancyrapport.

Breng in kaart waar jullie meest gevoelige gegevens daadwerkelijk terechtkomen, inclusief de AI-tools die medewerkers zelf hebben gekozen. Dat is het ongemakkelijkste en nuttigste deel van de inventarisatie.

Stel de jurisdictievraag bij elke nieuwe technologische keuze, naast prijs en functionaliteit: onder welk land vallen deze wetten, en kunnen we eruit stappen?

En geef medewerkers een beter alternatief in plaats van een verbod. Verboden op goede tools verliezen het altijd van de dagelijkse praktijk. Een even goede tool die bovendien verantwoord kan worden gebruikt, wint.

Jullie medewerkers gebruiken al AI. De vraag is onder welk land ze dat doen, en dat zou geen gok moeten zijn.