Van LunarStorm naar EuroWork

In 1996 was er niet veel te doen op internet. Je kon een pagina lezen. En dan nog een.

Dat jaar bouwde Rickard Eriksson Stajl Plejs Community, een plek waar je een bericht kon achterlaten voor iemand en er een terugkreeg. Mark Zuckerberg werd twaalf dat jaar. Bij de millenniumwisseling veranderde de site van naam naar LunarStorm, en op het hoogtepunt waren er 1,2 miljoen Zweden lid. Voor een hele generatie was het niet zomaar een site. Het wás internet.

De site won de Grote Internetprijs, en de jury schreef ongeveer wat iedereen die erbij was al wist: LunarStorm had jonge Zweden meer geleerd over computers en het internet dan welk overheidsinitiatief dan ook, simpelweg omdat ze wilden inloggen.

Dat is het hele punt, en dat geldt nog steeds. Technologie die mensen willen gebruiken, doet meer dan technologie die mensen moeten gebruiken.

Dertig jaar later, hetzelfde idee

Nu is hij terug. Het bedrijf achter LunarStorm heette LunarWorks. Het nieuwe heet EuroWork. Sommige patronen blijven hangen.

Deze keer gaat het niet om gastenboeken, maar om wat er gebeurt met het contract dat je afgelopen dinsdag in een AI-tool hebt geplakt.

Via Nischad Utbildning hebben Rickard Eriksson en zijn collega’s al meer dan 10.000 bedrijven en overheidsorganisaties begeleid in AI en digitale communicatie. Na genoeg cursusdagen wordt één patroon onmogelijk te missen: AI wordt overal al gebruikt, maar stiekem.

Iemand plakt een contract in om een paragraaf te begrijpen. Iemand uploadt een rapport met persoonsgegevens om een samenvatting te krijgen. Bijna altijd met een privéaccount, in de vrije tijd, omdat het sneller ging. Dit wordt vaak schaduw-AI genoemd, en niemand doet het uit kwaadwillendheid. Je doet het omdat de werkdag te kort is.

Het probleem is dat niemand kan antwoorden op de simpele vervolgvraag: waar zijn die gegevens gebleven?

Wat hij hoort als hij het vraagt

Wat hij het vaakst tegenkomt, is niet iemand die AI wil verbieden. Het is iemand die ‘ja’ wil kunnen zeggen zonder zich er slecht bij te voelen. Een leidinggevende die vermoedt wat er gebeurt, maar niet degene wil zijn die gaat mopperen. Een functionaris voor gegevensbescherming die liever niet alles wil weten.

Daarvoor is EuroWork gebouwd. Een plek om het wél te doen, met regels die door de organisatie zijn bepaald, niet door ieder individu.

Zo werkt het in de praktijk. AI-verwerking gebeurt standaard bij Europese aanbieders, en niets wat je invoert wordt gebruikt om andermans AI te trainen. ChatGPT en Claude zijn beschikbaar als optie voor wie ze bewust wil gebruiken, nooit voor gevoelige inhoud, en een beheerder kan ze volledig uitschakelen.

Voordat iets wordt verzonden, wordt het automatisch nagelezen. Bevat het burgerservicenummers, gezondheidsgegevens of bedrijfsgeheimen, dan wordt het beschermingsniveau verhoogd en zie je wat de aanleiding was. Niemand hoeft een regel te onthouden.

Meer dan een chatvenster

Een chatvenster bouwen was makkelijk geweest. Wat tijd kost, is om van AI iets maken wat je écht voor je werk gebruikt.

Jullie kunnen eigen assistenten bouwen op basis van jullie eigen materiaal. Een assistent die de grafische handleiding als bron had, las een advertentie en wees de verboden kleur aan, het logo in de verkeerde hoek en de primaire kleur die ontbrak, met de regel geciteerd uit de handleiding.

Een document kan naar 35 talen worden vertaald, met koppen, tabellen en opsommingen op hun plek, zodat je het kunt doorsturen zonder dat iemand het opnieuw in elkaar hoeft te zetten.

Het geluid van een vergadering wordt een verslag met besluiten en verantwoordelijken. Waar iets ontbrak in het geluid, staat dat er ook, in plaats van een gok.

En onder elk antwoord staat wat het heeft gekost. Meestal een paar cent. De leiding ziet het totaalbedrag per medewerker en afdeling en stelt een maandelijks plafond in waar de dienst zich aan houdt. Niemand hoeft zich af te vragen waar het geld is gebleven, wat een van de weinige vragen is die nog ongemakkelijker is dan die over de gegevens.

Wat hij meestal zegt

"AI gaat jou niet vervangen. Je wordt vervangen door iemand die de juiste AI-tools kan gebruiken."

Het is een ongemakkelijke zin, en hij wordt met warmte uitgesproken. Het gaat er niet om iemand bang te maken om te leren, maar om degene die het gereedschap in handen krijgt en een beetje hulp onderweg, het prima redt. Dat gold voor de vijftienjarigen die HTML leerden om hun profiel op LunarStorm mooier te maken. Het geldt voor de administratief medewerker die ontdekt dat die afstemming twintig minuten duurt in plaats van een hele middag.

Van een gastenboek naar een contract is verder dan het klinkt. Maar de kernvraag is dezelfde: bouw je iets wat mensen ’s ochtends willen openen, of iets wat ze moeten openen?