Kjem du til å bli erstatta av KI?

Det finst ei forskarliste som er vanskeleg å la vere å lese når ein først har byrja. Amerikanske økonomar har gått gjennom hundrevis av yrke og gjeve kvart av dei eit mål på kor utsett dei er for KI, altså kor stor del av arbeidsoppgåvene teknologien i prinsippet kan gjere. Målet heiter AIOE, og lista er ei berg-og-dalbane for sjølvkjensla.

Øvst: aktuarar, budsjettanalytikarar, innkjøparar, altså folk som analyserer, reknar ut og formulerer for andre. Nedst, med god margin: dansarar og aerobicinstruktørar. Teknologien som skriv kontraktutkast på sekund kan framleis ikkje gjere ein einaste armheving.

Så du som les dette på eit kontor, har truleg allereie funne din eigen rad og kjent ein liten kulde. Det er lista si skuld, for ho svarar på feil spørsmål.

Utsett er ikkje erstatta

At eit yrke er utsett, tyder at KI kan gjere delar av oppgåvene, ikkje at nokon har bestemt at den skal gjere det i staden for deg. Mellom desse to ligg alt som faktisk avgjer saka: kven som held i verktøyet, kven som har ansvar for resultatet, og om arbeidsgjevaren har bygd noko gjennomtenkt av teknologien eller berre late ho sive inn.

Sjå på aktuaren øvst på lista. I ein verksemd blir ho personen som let KI-en gjere ei veke med utrekningsgrunnlag på ein formiddag, og brukar resten av tida på dei vurderingane som krev dei tjue åra hennar med erfaring. I ein annan verksemd gjer KI-en same grunnlaget, men i smug, på nokon sitt private konto, til ein sjef ein dag spør seg kva avdelinga eigentleg trengst til. Same yrke, same utsetjing, to heilt ulike utfall. Skilnaden låg aldri i plasseringa på lista. Han låg i arbeidsplassen.

Det er arbeidsplassar som avgjer, ikkje yrke

Det er derfor vi i EuroWork masar om synlegheit framfor teknologi. Når KI-arbeidet skjer i det opne, skjer det som lista ikkje kan måle: kvart KI-svar er merkt som KI-svar, så det er synleg kva maskinen gjorde og kva mennesket gjorde, og det siste er det som forhandlar løn. Det ein KI-agent gjer, etterlèt kvittering og ventar på godkjenning frå eit menneske, så ansvaret, og dermed verdien, blir hos den som godkjende. Kostnaden står ved sidan av kvart svar, så ein sjef ser kva teknologien gjer for pengane, i staden for å gjette kva ho gjer med bemanninga.

Den som jobbar slik, blir ikkje personen som vert samanlikna med maskinen. Ho blir personen som styrer ho, og det yrket står ikkje på nokon utryddingsliste.

Svaret på overskrifta sitt spørsmål

Kjem du til å bli erstatta av KI? Feil spørsmål, stilt til feil person. Det rette spørsmålet går til arbeidsgjevaren din: Kjem de til å gjere KI-arbeidet synleg og ansvarleg, slik at det styrkar medarbeidarane deres, eller la det skje i smug til ingen lenger hugsar kven som kunne kva?

Medarbeidarane dykkar brukar allereie KI, også dei som er mest utsette, kanskje særleg dei. Veit de kva dei deler med ho?

Kjelda

Utsetjingsmålet AIOE kjem frå forskingsartikkelen Occupational Heterogeneity in Exposure to Generative AI av Felten, Raj og Seamans.