Το μπουκάλι με την κέτσαπ έχει ανακινηθεί. Τώρα θα τρέξει όλο μαζί

Όποιος έχει πιάσει ποτέ ένα γυάλινο μπουκάλι κέτσαπ ξέρει πώς πάει. Το κουνάς, το χτυπάς, το γυρίζεις ανάποδα. Τίποτα. Το ξανακουνάς. Τίποτα. Και μετά, χωρίς προειδοποίηση, όλα μαζί με μιας.

Η μετάβαση στην AI στον εργασιακό χώρο συμπεριφέρεται ακριβώς έτσι. Για χρόνια ακουγόταν σαν κάτι που θα έρθει στο μακρινό μέλλον, και ξαφνικά μια μέρα βρίσκεται μπροστά σου, όλα μαζί. Το μπουκάλι έχει ανακινηθεί πλέον. Το κόκκινο υγρό κυλάει αργά προς το στόμιο.

Τι λένε στην πραγματικότητα οι προγνώστες

Ο επικεφαλής AI της Microsoft έχει πει ότι η AI θα μπορεί να αναλάβει μεγάλο μέρος της συνηθισμένης γραφειοκρατικής δουλειάς μέσα σε μερικά χρόνια, όχι σε μια γενιά. Ο διευθύνων σύμβουλος της Anthropic, δηλαδή ένας από τους επικεφαλής των εταιρειών που χτίζουν την τεχνολογία, εκτιμά ότι τα μισά από τα αρχικά επαγγέλματα για νέους αποφοίτους μπορεί να εξαφανιστούν μέσα σε πέντε χρόνια. Και η Handelsbanken υπολογίζει ότι σχεδόν μία στις δέκα δουλειές στη Σουηδία μπορεί να μην υπάρχουν σε δέκα χρόνια.

Δεν χρειάζεται να πιστέψει κανείς έναν συγκεκριμένο αριθμό. Το σημαντικό είναι ότι όσοι βρίσκονται πιο κοντά στο μπουκάλι είναι αυτοί που φωνάζουν πιο δυνατά ότι είναι έτοιμο να αδειάσει.

Λάθος αίθουσα αναμονής

Το φυσιολογικό θα ήταν η κοινωνία να προετοιμαστεί: μαζική επανεκπαίδευση, συστήματα ασφάλειας σχεδιασμένα για γρήγορες αλλαγές. Μερικές χώρες το κάνουν, η Σιγκαπούρη και η Νότια Κορέα επενδύουν σημαντικά στην επανεκπαίδευση του εργατικού δυναμικού τους. Αλλά στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης επικρατεί μια περίεργη σιωπή, και υπάρχει ένας δομικός λόγος: η πολιτική κινείται σε θητείες. Μια άβολη και δαπανηρή απόφαση σήμερα, της οποίας τα οφέλη θα φανούν σε δέκα χρόνια, σπάνια ανταμείβεται στις επόμενες εκλογές. Δεν είναι κακή πρόθεση, είναι ο τρόπος που λειτουργεί το ρολόι. Τέσσερα χρόνια τη φορά δεν μπορούν να διαχειριστούν μια αλλαγή που μετριέται σε δεκαετίες και καταλήγει σε μήνες.

Το συμπέρασμα για όποιον διευθύνει μια επιχείρηση ή έναν δημόσιο οργανισμό είναι άβολο αλλά απλό: η βοήθεια δεν θα φτάσει εγκαίρως. Η αλλαγή θα γίνει εκεί που γίνεται πάντα, στους χώρους εργασίας, ένας οργανισμός τη φορά.

Τι μπορεί να κάνει ένας χώρος εργασίας ενώ οι άλλοι περιμένουν

Ακούγεται μεγάλο, αλλά αποτελείται από δύο διαχειρίσιμα μέρη.

Το πρώτο είναι να γίνει η χρήση της AI κάτι κοινό και ορατό, αντί για εκατό ιδιωτικά πειράματα. Σε αυτό το σημείο δεν χρειάζεται να περιμένει κανείς κανέναν: στο EuroWork το κόστος εμφανίζεται δίπλα σε κάθε απάντηση όσο η εργασία βρίσκεται σε εξέλιξη, κάθε απάντηση της AI είναι σημειωμένη ως απάντηση AI όπως απαιτεί ο κανονισμός της ΕΕ για την AI, και ό,τι κάνει ένας πράκτορας AI αφήνει απόδειξη και περιμένει την έγκριση ενός ανθρώπου. Αυτό που είναι ορατό μπορεί να καθοδηγηθεί. Αυτό που είναι αόρατο μπορεί μόνο να το ελπίζεις.

Το δεύτερο μέρος είναι η μάθηση, και εδώ πρέπει να το πούμε ξεκάθαρα: αν περιμένεις ένα εθνικό πρόγραμμα επανεκπαίδευσης, θα περιμένεις πολύ. Αλλά η μάθηση δεν χρειάζεται να είναι πρόγραμμα. Στο EuroWork είναι ενσωματωμένη στην καθημερινή εργασία: ένα μάθημα για αρχάριους που δείχνει τι κάνει καλά και τι όχι η τεχνολογία, και ένας βοηθός εκπαίδευσης που είναι πάντα διαθέσιμος στο μενού και απαντάει σε ερωτήσεις για την AI χωρίς ποτέ να σου κάνει «μάτια». Όποιος έχει μια χαζή απορία στις εννιά μια Τρίτη παίρνει απάντηση στις εννιά την Τρίτη, όχι σε μια μέρα σεμιναρίου τον Νοέμβριο. Έτσι χτίζεται η συνήθεια, και η συνήθεια είναι το μόνο που βοηθάει όταν αδειάζει το μπουκάλι.

Πριν την Πέμπτη

Στην αρχική εκδοχή αυτού του κειμένου, που γράφτηκε για πολιτικούς, τελείωνα με την προτροπή να ξυπνήσουν τώρα, κατά προτίμηση πριν την Πέμπτη της επόμενης εβδομάδας. Οι πολιτικοί ακόμα δεν έχουν απαντήσει.

Αλλά εσύ που διευθύνεις μια δραστηριότητα δεν χρειάζεσαι το ξυπνητήρι τους. Το μπουκάλι δεν νοιάζεται για θητείες. Αυτός που σήμερα μπορεί να απαντήσει σε τι χρησιμοποιείται η AI, πόσο κοστίζει και ποιος ενέκρινε το θέμα, θα τα καταφέρει και την ημέρα που όλα θα έρθουν μαζί.

Οι συνάδελφοί σας χρησιμοποιούν ήδη AI. Ξέρετε τι μοιράζονται μαζί της;